Νεολιθικός οικισμός Χοιροκοιτίας

Νεολιθικός οικισμός Χοιροκοιτίας

Το 1998 κηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO  και βρίσκεται κοντά στο ομώνυμο χωριό της επαρχίας Λάρνακας.
Η Χοιροκοιτία συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο της UNESCO   για τρεις βασικούς λόγους:
• Είναι ο πιο σημαντικός αρχαιολογικός χώρος της Νεολιθικής περιόδου που αντικατοπτρίζει την εξάπλωση,
• τη μόνιμη εγκατάσταση σε οικισμούς, και
• τον ρόλο που διαδραμάτισε η Κύπρος στη μετάδοση του Νεολιθικού πολιτισμού από την ανατολική Μεσόγειο στη Δύση ( 7η χιλ. - 4η χιλ. π.Χ.). 

Ερείπια σπιτιών της Χοιροκοιτίας

Το γραφικό χωριό της Χοιροκοιτίας βρίσκεται σε λοφώδη περιοχή στην επαρχία Λάρνακας, 33 περίπου χιλιόμετρα από την πόλη της Λάρνακας και συνδέεται νοτιοανατολικά μέσω του αυτοκινητόδρομου Λεμεσού – Λευκωσίας με τις δύο αυτές πόλεις. 

Ιδρύθηκε στα τέλη της 7ης χιλιετίας π.X. και κατοικήθηκε κατά την 6η χιλιετία π.Χ.

Ο αρχαίος συνικοισμός της Χοιροκοιτίας ήταν χτισμένος πάνω σε έναν λόφο κοντά σε έναν ποταμό. Νοτιότερα από τον ποταμό απλώνεται μια μεγάλη πεδιάδα.Πριν πολλά πολλά χρόνια ο ποταμός χειμώνα , καλοκαίρι , ήταν γεμάτος νερό και όλη η περιοχή σκεπασμένη με δάση.

Το σπίτι της Χοιροκοιτίας

Οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας ζούσαν σε κτίσματα κυκλικού σχήματος, με εξωτερική διάμετρο μεταξύ 2,30 μέτρα ως 11,00 μέτρα και εσωτερική διάμετρο από 1,40 ως 7,50 μέτρα, από τα οποία σώζεται το κάτω μέρος των τοίχων που ήταν λίθινο. Το πάνω μέρος ήταν φτιαγμένο από πηλό, άχυρο, πλίνθους και πέτρες. Οι στέγες ήταν επίπεδες και φτιαγμένες από ξύλα, κλαδιά, άχυρο και χώμα.  Στο κέντρο των κατοικιών υπήρχε εστία. Όπως προέκυψε από τις ανασκαφές, κατοικία ορίζεται ως η συγκέντρωση πολλών τέτοιων κυκλικών κτισμάτων γύρω από μια μικρή αυλή, όπου βρίσκεται ένας μύλος για το άλεσμα των σπόρων. 

Οι πλείστες νεολιθικές κατοικίες διέθεταν  μεσοπάτωμα, το οποίο πιθανότατα χρησίμευε ως αποθηκευτικός χώρος. Επιπλέον, οι θύρες των κατοικιών είναι στενές και φαίνεται πώς οι οικίες ήταν κτισμένες με τρόπο ώστε να προστατεύεται ο εσωτερικός χώρος από πλημμύρες, σαφέστερα κατασκευάζονταν κατώφλια ελαφρώς υπερυψωμένα. Φαίνεται πως το εσωτερικό των οικιών κοσμείτο με τοιχογραφίες. 

Αναπάρασταση κατοικιών

Στη Χοιροκοιτία οι άνθρωποι έπαψαν να είναι σκορπισμένοι ο ένας μακριά από τον άλλον. Εχτιζαν τα σπίτια τους πολλά μαζί το ένα κοντά στο άλλο. Εκαναν δηλαδή σ υ ν ο ι κ ι σ μ ό.

Δομή μιας νεολιθικής κατοικίας στη Χοιροκοιτία



Eργαλεία και όπλα

Οι διατροφικές ανάγκες των κατοίκων καλύπτονταν από την κτηνοτροφία, το κυνήγι, τη γεωργία και τη συλλογή άγριων καρπών. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν ήταν φτιαγμένα από λίθο και οστά. Τέτοια ήταν βέλη για να κυνηγούν τα ζώα, οβελοί για να ψήνουν το κρέας, αξίνες για να κόβουν τα δένδρα και να σκάβουν τη γη, τσεκούρια για να κόβουν ξύλα, μυλόπετρες για να αλέθουν σιτάρι και άλλα εργαλεία.

Παρ’ όλα αυτά φαίνεται πως χρησιμοποίησαν προηγμένες μεθόδους αλιείας, καλοπλεγμένα δίχτυα ή πετονιές με δυνατά αγκίστρια. Αυτό συνάγεται από τα είδη των ψαριών που αλίευαν που ήταν μεγάλα σε μέγεθος, όπως η σφυρίδα, η τσιπούρα, ο κέφαλος. Η γεωργία βασιζόταν κυρίως στην καλλιέργεια δημητριακών, οσπριωδών και φακών. Οι κάτοικοι της Χοιροκοιτίας εμπλούτιζαν τη διατροφή τους και με καρπούς που περισυνέλεγαν από άγρια δέντρα, όπως φιστικιές, συκιές, ελιές και δαμασκηνιές. Παράλληλα, οι κάτοικοι του οικισμού εξέτρεφαν σε χώρους έξω από το χωριό, κυρίως πρόβατα, αίγες και χοίρους. 

Βέλη   

                                                                                                                                                                                   Λίθινα εργαλεία

Λίθινο Ειδώλιο

Κατασκευάζαν λίθινα αγγεία με παραστάσεις και ειδώλια που βρέθηκαν μέσα στους τάφους.

Πήλινο αγγείο με διακόσμηση

Τάφος από τη Χοιροκοιτία

Το θάψιμο των νεκρών

Τα ταφικά έθιμα στο συνοικισμό της Χοιροκοιτίας αποκαλύπτουν σε μεγάλο βαθμό τη θρησκευτικότητα των κατοίκων του, που πηγάζει από τον σεβασμό και τη λατρεία που έτρεφαν προς τους νεκρούς τους. Οι τάφοι ήταν ατομικοί και οι νεκροί ενταφιάζονταν συνήθως με το σώμα πλαγιασμένο, σε συνεσταλμένη στάση σε μικρούς, λακκοειδείς τάφους, κάτω από τα δάπεδα των κυκλικών κατοικιών. 

Σε μερικούς  τάφους τοποθετούνταν επίσης κτερίσματα ανάλογα με το φύλο του νεκρού. Σε αρκετές περιπτώσεις συνοδεύονται από αντικείμενα καθημερινής χρήσης όπως λίθινα ακέραια και σπασμένα αγγεία και περιδέραια φτιαγμένα από θαλάσσια όστρακα και λίθινες χάντρες. Άλλο ταφικό έθιμο που παρατηρείται σε μερικές περιπτώσεις ήταν η τοποθέτηση πέτρας, ακατέργαστης ή λαξευμένης, πάνω στο σώμα του νεκρού. Μ’ αυτόν τον τρόπο εικάζεται ότι πίστευαν πως εμπόδιζαν την επιστροφή του νεκρού στον κόσμο των ζωντανών.  

Βιβλιογραφία

https://www.cyprushighlights.com/wp-content/uploads/2010/09/BOOKLET-GR-13.pdf